Wat zegt de wet?
De voorrangsregels staan in artikel 12 van de Wegcode. De bekendste is de voorrang van rechts (artikel 12.3.1): op een kruispunt zonder verkeerslichten of voorrangsborden moet u voorrang verlenen aan de bestuurder die van rechts komt. Sinds 2007 geldt bovendien: wie stopt of twijfelt, verliest zijn voorrang niet.
Daarnaast moet wie een manoeuvre uitvoert (van rijstrook veranderen, een parkeerplaats verlaten, keren, achteruitrijden of uit een oprit komen) voorrang verlenen aan alle andere weggebruikers (artikel 12.4). Voor voetgangers geldt artikel 40.4.2: aan een zebrapad zonder verkeerslichten moet u matig snel naderen en voorrang geven aan voetgangers die oversteken of op het punt staan over te steken.
Er zijn uitzonderingen op de voorrang van rechts: wie uit een verboden rijrichting komt, van een aardeweg of pad komt, of van achter een omgekeerde driehoek (B1) of stopbord (B5) komt, heeft geen voorrang. Op een rotonde heeft het verkeer op de rotonde voorrang.
“Elke bestuurder moet voorrang verlenen aan de bestuurder die van rechts komt, behalve indien hij op een rotonde rijdt of indien de bestuurder die van rechts komt uit een verboden rijrichting komt.”
Welke bedragen gelden in 2026?
De meeste voorrangsfouten zijn overtredingen van de tweede graad. Een voetganger op of aan een zebrapad geen voorrang geven is een overtreding van de derde graad, omdat u daarmee een zwakke weggebruiker rechtstreeks in gevaar brengt. Op 1 juli 2026 zijn de onmiddellijke inningen met 10% verhoogd.
- Voorrang van rechts, stopbord of manoeuvre (tweede graad): onmiddellijke inning van €128
- Voetganger op het zebrapad geen voorrang (derde graad): onmiddellijke inning van €191
- Minnelijke schikking bij laattijdige betaling: €160 (tweede graad) of €235 (derde graad)
- Politierechtbank tweede graad: geldboete van €200 tot €2.500
- Politierechtbank derde graad: geldboete van €300 tot €5.000, met mogelijk rijverbod van 8 dagen tot 5 jaar
- Bovenop elke inning komt een administratieve toeslag (€10,67 in 2026)
Wat als er een ongeval gebeurt?
Bij een ongeval met schade of gewonden is een onmiddellijke inning uitgesloten: het dossier gaat naar het parket, dat een minnelijke schikking voorstelt of u dagvaardt voor de politierechtbank. Zeker bij gewonden volgt vrijwel altijd een dagvaarding.
Wie ten onrechte geen voorrang verleende, is in beginsel aansprakelijk voor het ongeval. Gedeelde aansprakelijkheid is mogelijk wanneer de voorranggerechtigde zelf een fout beging, bijvoorbeeld overdreven snelheid, maar de rechtspraak weegt een voorrangsfout doorgaans zwaarder.
Goed om te weten: voetgangers en fietsers zijn zwakke weggebruikers. Bij een ongeval met een motorvoertuig wordt hun lichamelijke schade automatisch vergoed door de BA-verzekeraar van het voertuig (artikel 29bis WAM-wet), ongeacht wie in fout was.
Wanneer komt dit voor de politierechtbank?
U wordt gedagvaard bij een ongeval met gewonden, bij herhaling, wanneer u de inning en de schikking onbetaald laat, of wanneer meerdere inbreuken samenkomen op één PV. Voor een overtreding van de derde graad (zebrapad) kan de rechter naast de geldboete een rijverbod van 8 dagen tot 5 jaar uitspreken.
Jonge bestuurders opgelet: wie zijn rijbewijs B minder dan 2 jaar heeft, wordt bij een overtreding van de derde graad in de praktijk standaard gedagvaard en riskeert bij veroordeling een rijverbod met herstelexamen.
Wat moet u nu doen?
Kreeg u een PV voor het niet verlenen van voorrang, dan hangt de beste aanpak af van de situatie: een losse inning betaalt u het best tijdig, een dossier met ongeval of dagvaarding vraagt juridische bijstand.
- Betaal een onmiddellijke inning van €128 of €191 tijdig: elke escalatiestap maakt het duurder
- Betwist u de feiten? Antwoord binnen 15 dagen op het PV met uw versie en eventuele foto's of getuigen
- Bij een ongeval: verwittig uw verzekeraar meteen en onderteken de aanrijdingsvaststelling alleen als u het eens bent met de inhoud
- Werd u gedagvaard? Raadpleeg een verkeersadvocaat; via uw rechtsbijstandsverzekering is dat meestal kosteloos