Wat zegt de wet?
Voor alcohol staat de weigering in artikel 34, §2, 3° van de Wegverkeerswet: strafbaar is wie weigert zich te onderwerpen aan de ademtest of de ademanalyse, of wie zonder wettige reden de bloedproef weigert. Voor drugs regelt artikel 37bis, §1 hetzelfde voor de speekseltest, de speekselanalyse en de bloedproef.
De strafmaat is dezelfde als voor rijden met een zware alcoholintoxicatie (vanaf 0,35 mg/l uitgeademde lucht, ongeveer 0,8 promille): een geldboete van 200 tot 2.000 euro, met de opdeciemen (x10 voor feiten vanaf 1 februari 2026) dus €2.000 tot €20.000. De rechter kan daarbovenop een verval van het recht tot sturen uitspreken van 8 dagen tot 5 jaar.
Weigeren is dus nooit een slimme zet: u riskeert dezelfde straf als bij een positieve test, terwijl rechters een weigering doorgaans net zwaarder aanrekenen omdat u de controle bewust dwarsboomde.
“Met geldboete van 200 euro tot 2.000 euro wordt gestraft hij die geweigerd heeft zich te onderwerpen aan de ademtest of aan de ademanalyse, of, zonder wettige reden, geweigerd heeft de bloedproef te laten nemen.”
Wat gebeurt er meteen bij een weigering?
Een weigering wordt ter plaatse behandeld als een positief resultaat. De politie legt u een tijdelijk rijverbod op: 6 uur bij een alcoholcontrole, 12 uur bij een drugscontrole.
Daarnaast kan het parket uw rijbewijs onmiddellijk laten intrekken voor 15 dagen. De politierechtbank kan die intrekking op vordering van het openbaar ministerie verlengen met maximaal 3 maanden, één keer hernieuwbaar. Fysiek dwingen om te blazen mag de politie niet, maar de weigering zelf is dus een misdrijf met zware gevolgen.
- Tijdelijk rijverbod ter plaatse: 6 uur (alcohol) of 12 uur (drugs)
- Onmiddellijke intrekking van het rijbewijs voor 15 dagen mogelijk, verlengbaar door de rechtbank
- Vrijwel altijd dagvaarding: voor een weigering bestaat geen onmiddellijke inning
- De kosten van testen en analyses zijn voor u als de overtreding bewezen wordt
Wat telt als wettige reden om te weigeren?
In de praktijk wordt alleen een medische reden aanvaard: bijvoorbeeld een longaandoening waardoor blazen onmogelijk is, of een stollingsprobleem bij een bloedproef. U hoeft die reden niet aan de politie zelf uit te leggen: de politie roept een arts op, die oordeelt of de reden gegrond is. De inhoud valt onder het medisch beroepsgeheim.
Oordeelt de arts dat uw weigering ongegrond is, dan betaalt u de kosten van de arts en blijft de weigering strafbaar. Wie om medische redenen echt niet kan blazen en dat meldt, krijgt een alternatief (meestal een bloedproef) met dezelfde bewijswaarde: er is dan geen misdrijf. Een vooraf opgesteld attest is ondersteunend bewijs, maar geen automatische vrijgeleide.
Voor de politierechtbank: wat riskeert u?
Het parket dagvaardt een weigering vrijwel altijd. Voor de politierechtbank riskeert u de geldboete van €2.000 tot €20.000 en een rijverbod van 8 dagen tot 5 jaar. De rechter kan het herstel van het recht tot sturen afhankelijk maken van herstelexamens en kan bij een veroordeling op grond van artikel 34, §2 ook een alcoholslot opleggen voor 1 tot 3 jaar of levenslang.
Bij herhaling binnen 3 jaar wordt het zwaarder: gevangenisstraf van 1 maand tot 2 jaar en/of een geldboete van €4.000 tot €50.000, plus een verplicht rijverbod van minstens 3 maanden met de vier herstelexamens (theoretisch, praktisch, geneeskundig en psychologisch).
Welke rechten hebt u wél bij een alcoholcontrole?
Weigeren is geen optie, maar u hebt bij een ademanalyse wel degelijk rechten. Gebruik die: ze kosten niets en kunnen uw dossier versterken.
- U mag 15 minuten wachttijd vragen voordat u in het analysetoestel blaast
- U hebt recht op een tweede ademanalyse; bij sterk afwijkende resultaten volgt een derde
- Na een ademanalyse van minstens 0,35 mg/l kunt u zelf een bloedproef als tegenexpertise vragen
- Vraag bij een PV altijd een kopie en noteer zelf het verloop van de controle
- Werd u gedagvaard? Raadpleeg een verkeersadvocaat; via uw rechtsbijstandsverzekering is dat meestal kosteloos